Werkterrein Utrecht Maliebaan

Op 15 oktober 2011 opent Het Spoorwegmuseum het vernieuwde buitenterrein:  Werkterrein Utrecht Maliebaan.

Kijkje achter de schermen
Het Werkterrein geeft een kijkje achter de schermen van een spoorwegemplacement door de stoomjaren heen. Wat gebeurt er eigenlijk met een trein voordat hij het eerste station inrijdt en waar gaat hij aan het einde van de dag naartoe? Hoe komen treinen aan hun brandstof en wie zorgt ervoor dat ze veilig een station in- en uitrijden? Hoe zwaar is dat werk eigenlijk en welke gezichten horen hierbij? Op al deze vragen vind je op het Werkterrein antwoord maar je moet het wel zelf ontdekken!

Wat is er te zien?

• Seinhuis: de seinhuiswachter bediende de seinen en wissels.
• Watertoren: hier kwamen de stoomlocomotieven water innemen.
• Seinen en wissels: ontdek hoe de seinen en wissels werken.
• Depothuisje: hier regelde de depotchef de inname van water en kolen.
• Baanwerkershuisje: opslag voor het werk aan het spoor.

Locomotiefdepot

Werkterrein Utrecht Maliebaan is ook een locomotiefdepot. Stoomlocomotieven krijgen er kolen en water en worden er gesmeerd. Er is een spoor met askuil, waar zij hun as en sintels, of zelfs het hele vuur kunnen uitwerpen. De askuil is in de buurt van de kolenkraan, want af en toe maakt die hem leeg.

Kolen laden
Kolen worden hier met een elektrische kraan geladen. Die pakt kolenkarretjes op en zwaait ze boven de tender waar ze door de stokers worden uitgestort. In zo'n karretje zit wel 300 kilo kolen! Hoeveel het precies is wordt met krijt op de zijkant geschreven.

Kolenmanden
Heel vroeger werden de kolen nog met manden geladen. In een mand ging rond de 30 kilo. Ze werden volgeschept op het koleneiland met de watertoren en dan doorgegeven aan de man op de tender. Soms moest men met de manden een laddertje op om ze te legen. Dat was zwaar werk! Als je goed kijkt zie je nog wat vegeten en kapotte kolenmanden liggen op het koleneiland.

Depothuisje

Het depothuisje was het kantoor van de depotchef. De depotchef hield met weegbriefjes en registers het gebruik van kolen en smeermiddelen in de gaten.

Premiestelsel
Dit is een belangrijke taak want er is een uitgebreid premiestelsel bij de spoorwegen. Een machinist en stoker krijgen premies als ze zuinig stoken en vertragingen inlopen, maar ook boetes als ze vertragingen veroorzaken of schade maken. Er werd dus wel eens gesjoemeld bij het innemen van de kolen!

In aanbouw
Er wordt momenteel op Werkterrein Utrecht Maliebaan druk gebouwd aan een depothuisje. Als het af is kun je er zien hoe de depotchef zijn werk deed.

Werk in uitvoering

Momenteel wordt er hard gewerkt op het Werkterrein Utrecht Maliebaan. Alle seinen en wissels worden werkend gemaakt, dit betekent dat er veel kabels onder het spoor worden doorgetrokken. Alles krijgt een likje verf, het depothuisje is in aanbouw, er is een smeermiddelendepot gemaakt, het seinhuis heeft een eigen privaat gekregen en er komt een extra perron achter de watertoren.

Opening
Het vernieuwde Werkterrein Utrecht Maliebaan wordt op 15 oktober opgeleverd.  Vanaf dan kan iedereen ervaren hoe het was om te werken achter de schermen van het spoor!

Het bedienen van seinen en wissels

Vroeger werd veel met de hand gedaan, zoals wissels en seinen bedienen. Hoe ging dat eigenlijk? In het seinhuis worden regelmatig demonstraties gegeven.

Seinhuiswachter
De seinhuiswachter zat hoog in het seinhuis. Van daaruit had hij een goed overzicht en kon hij met een mechanisch of elektrisch stelknoppentoestel de seinen en wissels bedienen.
Met de introductie van het automatische blokstelsel en relaisbeveiliging verdwijnen deze karakteristieke seinhuizen in de jaren '50 en '60 van het spoor. Hiermee verdwijnt ook het beroep van seinhuiswachter.

Hoogezand-Sappemeer
Een prachtig seinhuis uit Hoogezand-Sappemeer, gebouwd in 1911, is gered van de sloop. Dit seinhuis staat sinds 1988 op het buitenterrein van Het Spoorwegmuseum.

Watertoren

Seinen en wissels

Baanwerkershuisje

Er wordt veel gewerkt aan het spoor. Natuurlijk is er het dagelijks onderhoud, maar ook als er iets kapot is moet het snel gerepareerd worden. De treinen moeten natuurlijk wel op tijd blijven rijden! Langs het spoor stonden daarom baanwerkershuisjes. Deze dienden als opslagruimte van materiaal en de arbeiders konden er genieten van hun pauze. Kijk maar eens door het raampje...