Veilig gevoel »

    Een heel belangrijk en actueel punt is de veiligheid van reizigers op stations, perrons en in de trein. Het gaat dan niet alleen om (on)veiligheid in de zin van brandgevaar, vluchtroutes, onveilige afstapjes en dergelijke, maar vooral ook om sociale veiligheid:

    • Interieur stations en treinen (transparantie, licht, vrouwencoupes in treinen)

    • Personele bezetting (verdwijnen bepaalde beroepen, automatisering)

    • Toezicht en hulp

    FLASH_PLAYER

    Personele bezetting »
    Stationschef
    Vroeger was op bijna elk station een stationschef aangesteld. Hij was de hoogste in rang op het station en hield zich bezig met de dagelijkse dienst, het controleren van de treinen en rijtuigen en met het aannemen van nieuw stations- en treinpersoneel. Daarnaast was hij verantwoordelijk voor de kaartverkoop en daarmee voor de inkomsten van de spoorwegmaatschappijen.

    Woning op station
    In de meeste gevallen was hij verplicht met zijn gezin in een woning op of bij het station te wonen, zodat hij te allen tijde beschikbaar was. De stationschef zag en hoorde alles wat er op ‘zijn’ station gebeurde.

    Ander personeel
    Naast de stationschef was er nog veel ander personeel op een station aanwezig: personeel van het plaatskaartenkantoor, van de financiële administratie, de treindienstleiders, de onderhoudsmensen. Dit bleef zo gedurende het gehele stoomtijdperk en zelfs daarna. Wanneer er onveilige situaties ontstonden kon de stationschef brandweer of (spoorweg)- politie inschakelen.
    Op de trein »
    Hoofdconducteur
    In de trein was en is de hoofdconducteur (HC) verantwoordelijk voor de veiligheid van reizigers en treinpersoneel. Hij heeft niet alleen de taak de plaatsbewijzen te controleren, maar was in geval van calamiteiten ook de eerst verantwoordelijke.

    Toename incidenten
    Een conducteur straalde in elk geval tot de jaren ‘50 van de vorige eeuw duidelijk gezag uit. 
    Met de groei van het aantal reizigers en de veranderende houding van reizigers ten opzichte van het treinpersoneel, namen ook het aantal incidenten in de trein toe.

    Omgaan met agressie
    Met name de treinen met voetbalsupporters zijn berucht als het gaat om agressie en vandalisme. Die agressie richt zich niet alleen op medereizigers, maar ook op het treinpersoneel. Het treinpersoneel is dan ook verplicht cursussen omgaan met agressie te volgen en heeft inmiddels ook meer bevoegdheden gekregen voor het aanhouden van onruststokers.
    Toezicht en hulp »

    Brandweer
    Vanaf het vroege begin waren op stations brandblusspuiten, karren en emmers aanwezig voor het geval er brand uit brak. Ook tegenwoordig is de brandweer stand by voor het geval van brand of ontruimingen.

    Maatschappelijk werk
    Alleenreizende vrouwen werden begin 20ste eeuw gezien als gemakkelijke prooi voor ongure types. Ze zouden op stations misschien in contact komen met de verkeerde lieden en zo in de prostitutie belanden. Op grootstedelijke stations waren daarom vaak vrijwilligsters aanwezig die alleen reizende jonge vrouwen aanspraken, onderdak regelden etc.

    Spoorwegpolitie
    In diezelfde tijd deed ook de spoorwegpolitie zijn intrede. Eerst als onderdeel van de spoorwegen, tegenwoordig is de spoorwegpolitie een apart onderdeel van de politie waarop de spoorwegen een beroep kunnen doen.

    Alarmzuilen
    Er is tegenwoordig camerabewaking op stations aanwezig en er zijn inmiddels 459 alarmzuilen op stations geplaatst. Op deze zuilen zitten twee knoppen: een is voor informatie en de andere voor noodsituaties.

    Interieur treinen en stations »
    Gevoel van onveiligheid
    Hoe veilig voelen reizigers zich op de perrons en in de stationshal en wat wordt er aan gedaan om het gevoel van onveiligheid tegen te gaan?

    Transparantie
    Daar wordt tegenwoordig in de ontwerpfase van een station en van een trein al rekening mee gehouden. Architecten ontwerpen stations zonder donkere hoeken. Daarnaast zijn stations open en transparant zodat mensen elkaar kunnen zien, wat een veiliger gevoel geeft. Met architectonische middelen als daglichtgebruik, kleurstelling en transparantie kan de sociale veiligheid bevorderd worden.

    Cameratoezicht
    Ook cameratoezicht heeft een gunstig effect op de sociale veiligheid. Ook treinen worden tegenwoordig om deze reden overzichtelijk en transparant ingericht.
    interieur-dubbeldekker012
    Veranderingen »
    Rayonmanagers
    In de jaren zeventig verdwenen de stationschefs van het toneel om plaats te maken voor rayonmanagers. De oude taken van een stationschef werden opgesplitst en bij verschillende bedrijfsonderdelen van NS ondergebracht.

    Minder personeel
    Tendens is dat er steeds minder spoorwegpersoneel op stations aanwezig is. Lokettisten werden vervangen door kaartjesautomaten, en de perronopzichters en commiezen verdwenen. Reizigers kunnen voor informatie op grotere stations nog wel terecht bij de servicemedewerkers, maar over het algemeen is het personeel op de stations en in de treinen minder zichtbaar. Dat werkt voor de reizigers soms een gevoel van onveiligheid in de hand.

    Service- en veiligheidsmedewerkers
    Om het gevoel van onveiligheid tegen te gaan, zijn op grotere stations servicemedewerkers in dienst en lopen veiligheidsmedewerkers goed in het zicht. Bovendien zijn stations inmiddels voorzien van camerabeveiliging, toegangspoortjes en alarmzuilen.

    FLASH_PLAYER

    FLASH_PLAYER

    Stationschef 1839 »
    stationschef-1839