Onderhoud aan de Arend
Na een lange winterslaap is het bijna zover: op 19 en 20 april rijdt stoomlocomotief De Arend weer op eigen kracht over het breedspoor van het museumterrein. Daarna zal hij tot eind oktober iedere maand één keer rijden. Na de ontsporing van afgelopen zomer is er maandenlang hard gewerkt aan herstel door de vrijwilligers van de Stoomgroep, samen met experts van de Stoomtram Hoorn-Medemblik – met succes!
Wat ging er mis?
Na de hersporing door ProRail doken de experts van de Stoomtram Hoorn-Medemblik diep in het hoe en waarom van de ontsporing. Wat bleek? Een combinatie van een spoor dat niet helemaal goed lag en te weinig veerdruk op de achterste loopas van De Arend zorgde voor de ontsporing. Het breedspoor is in de winter herlegd en aangepast, nu De Arend nog…
Nieuwe veerkracht
De Arend helde een paar centimeter voorover door versleten veerpakketten. De enige oplossing: ze eruit halen, opknappen en opnieuw afstellen. Medewerkers van de Stoomtram Hoorn-Medemblik namen die klus op zich met hulp van de vrijwilligers van de Stoomgroep. Ze haalden vier veerpakketten uit de locomotief – twee per loopas – en brachten ze naar Hoorn voor inspectie en herstel.
Dat klinkt misschien eenvoudig: locomotief iets optillen, pennen losmaken, veerpakket eruit, klaar. In werkelijkheid was het flink doorwerken. De Arend is loodzwaar, en veel onderdelen zitten al tachtig jaar muurvast. Zelfs het tillen van een veerpakket vergt flink wat kracht: met twee man lukt het maar net.
Een paar weken later keerden de opgeknapte pakketten terug. Ze zijn weer op hun plek gezet en zorgvuldig afgesteld – klaar voor de volgende rit.
Lastige koppelstangen
De koppelstangen tussen locomotief en tender zijn in de jaren ’30 gemaakt van een staalsoort van matige kwaliteit. Na de ontsporing brandde ProRail ze door om de tender los te koppelen. Pas toen werd duidelijk hoe slecht het materiaal eigenlijk was. Het terugplaatsen bleek lastiger dan gedacht: de maten op de oude tekeningen kwamen niet overeen met de praktijk. Toch is het gelukt – de locomotief en tender zijn weer succesvol aan elkaar gekoppeld.
Ketelkeuring
Naast de reparaties werd De Arend in het najaar ook gekeurd. Elke twee jaar is dit noodzakelijk, en na goedkeuring wordt alles afgesloten met een verzegeling van de veiligheden en een registratie in het logboek. Nadat de keurmeester in november letterlijk en figuurlijk overal zijn neus in had gestoken en zijn goedkeuring had uitgesproken, kon De Arend weer worden opgebouwd. De (goed)keuring verliep zonder problemen, waarna de verzegelingen konden worden aangebracht en de handtekeningen gezet.
Geslaagde testrit!
Eind maart haalden de machinisten van het Spoorwegmuseum en de experts van de Stoomtram Hoorn-Medemblik De Arend uit De Grote Ontdekking voor een laatste testrit. Voor vertrek controleerden ze alle kritische punten nauwkeurig, zowel aan de locomotief als aan het opnieuw aangelegde spoor. De eerste meters werden stapvoets afgelegd, waarna de snelheid geleidelijk werd opgevoerd. Alles verliep zonder problemen – De Arend is er weer helemaal klaar voor!
Kom kijken!
De originele Arend, die in 1839 voor het eerst reed, is in 1857 gesloopt. De Arend in het Spoorwegmuseum is een replica uit 1938, gebouwd door de Centrale Werkplaats Zwolle ter ere van 100 jaar spoorwegen in Nederland. Deze is voor alle bezoekers te bewonderen in De Grote Ontdekking.
De Arend is de enige stoomlocomotief van het Spoorwegmuseum die nog rijdt! Dat doen we dan ook één weekend per maand. Bijzonder is dat de locomotief een andere spoorbreedte heeft dan we nu gewend zijn. Daarom ligt er op het museumterrein nog een klein stukje breedspoor – uniek in Nederland.