Dubbeldekkers door de jaren heen

Eind jaren zeventig groeide het forensenverkeer explosief, waardoor NS op zoek moest naar meer capaciteit. Langere treinen waren geen optie omdat de perronlengte op sommige stations – waaronder Amsterdam Centraal – te kort schoot. Daarom keek NS naar Frankrijk, waar al dubbeldekstreinen reden, en testte in 1980 een Franse dubbeldekker op het Nederlandse spoor. Deze trein voldeed echter niet aan de Nederlandse eisen: de zitplaatsen waren te smal met vijf stoelen naast elkaar, en de stahoogte was met 1,94 meter te laag voor de langere Nederlandse reiziger.

Dit leidde tot de ontwikkeling van een eigen ontwerp, de DDM-1. Het treinstel trok veel bekijks bij de aflevering in 1984 en de introductie op het spoor in 1985. Reizigers konden in de Dubbeldekker óók boven zitten, hoe bijzonder was dat! Deze treinen hadden een stahoogte van 2,01 meter en vier stoelen naast elkaar, wat beter aansloot bij de Nederlandse behoeften.

Een leuk detail van de eerste serie DDM-1 is dat elk stuurstandrijtuig was voorzien van de naam en afbeelding van een bedreigde diersoort, zoals de ‘Olifant’ en ‘Zeehond’. Dit was een initiatief in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds.

Vanaf  2010 nam NS afscheid van deze eerste generatie dubbeldekkers en stuurstandrijtuig de ‘Olifant’ kwam naar het Spoorwegmuseum. Vanwege materieelgebrek ten gevolge van een sneeuwrijke winter werd het rijtuig echter weer uitgeleend aan NS. Inmiddels is de ‘Olifant’ definitief terug in het Spoorwegmuseum en toegankelijk voor bezoekers.

In de jaren ‘90 volgde de doorontwikkeling naar de DDAR, een modulair dubbeldeks treinsysteem dat zowel met locomotieven als met gemotoriseerde rijtuigen kon rijden. De aanleiding voor deze bestelling was de invoering van de OV-studentenkaart in 1991, waardoor het aantal reizigers explosief groeide. De 258 dubbeldeksrijtuigen werden tussen 1991 en 1994 gebouwd door de firma Talbot in Aken en onderverdeeld in de series DDM-2 en DDM-3. Dit maakte de inzet flexibeler en efficiënter. De DDAR’s reden tot 2018, waarna veel rijtuigen werden gemoderniseerd tot het huidige Nieuwe Intercity Dubbeldekker-materieel, die nog steeds rondrijden.

De VIRM (Verlengd InterRegio Materieel) is de directe opvolger van de DDAR. De VIRM is een vaste intercity-trein met geïntegreerde motoren, ze hadden niet zoals de DD-AR een losse locomotief nodig. Deze treinen ondergingen meerdere moderniseringsrondes om te blijven voldoen aan de veranderende wensen van reizigers en technologische ontwikkelingen. Zo werden tussen 2016 en 2020 81 VIRM1-treinen volledig gemoderniseerd. Deze modernisering omvatte een nieuw interieur met zones voor werken en ontspannen, energiezuinige LED-verlichting en verbeterde klimaatsystemen. Daarnaast werden rolstoeltoegankelijke toiletten en extra bagageruimte toegevoegd.

In 2021 presenteerde NS de gemoderniseerde VIRM 2 en 3 treinen. Deze treinen kregen een nieuw uiterlijk, duurzame verlichting, moderne klimaatsystemen en USB-poorten in zowel de eerste als tweede klas. Ook werden er ‘loveseats’ en ‘stits’ (leunstoelen) toegevoegd om het comfort te verhogen.

Op 5 maart 2025 presenteerde NS de Dubbeldekker Nieuwe Generatie (DDNG). Deze treinen combineren enkeldeks rijtuigen aan de uiteinden met dubbeldeks rijtuigen in het midden, wat zorgt voor een gelijkvloerse instap voor reizigers met bijvoorbeeld een rolstoel of kinderwagen. Innovaties zoals hoge bartafels langs de ramen en verhoogde zitjes voor vier personen met extra bagageruimte zijn toegevoegd om aan diverse reizigerswensen te voldoen. Daarnaast wordt er gebruikgemaakt van hernieuwbare en gerecyclede materialen, wat bijdraagt aan de duurzaamheid van de trein. De dubbeldekker heeft dus in de loop der jaren een gestage evolutie doorgemaakt. Door het toepassen van allerlei vernieuwingen blijft NS inspelen op een verbetering van het reizigerscomfort. Want lazen de mensen in de jaren 80 nog een papieren krantje onderweg, tegenwoordig heeft het merendeel van de reizigers meer aandacht voor een scherm.