De hele zomervakantie, t/m 1 september, zijn wij 7 dagen per week geopend. Tot snel in het museum!

Het Middennet

Het Middennet

Als NS in maart 1936 laat weten dat het plannen heeft om het zogeheten Middennet te elektrificeren is dat groot nieuws. Naast de uitbreiding van de elektrificatie zullen er ook veel nieuwe treinstellen besteld gaan worden. Dit gaat belangrijke opdrachten voor de Nederlandse industrie met zich meebrengen.

In mei van datzelfde jaar geeft de minister van Waterstaat zijn goedkeuring aan de plannen van NS en de werkzaamheden kunnen beginnen.

Werkzaamheden

Er moet in totaal 660 kilometer bovenleiding aangelegd worden. Om dit in twee jaar voor elkaar te krijgen wordt er gekozen voor een relatief eenvoudige draagconstructie. Deze draagconstructie is zo ontworpen dat er snel vervaardigd en gemonteerd kon worden. Daarnaast moet de constructie zo gemaakt worden dat de nieuwe treinstellen er met hun hogere snelheden moeiteloos konden rijden.

Naast de werkzaamheden voor aanleg van de nieuwe bovenleiding en de productie van de treinstellen moet er nog veel meer gebeuren. Het bouwen van onderstations, het verhogen van stationskappen en het verplaatsen van seinen zijn maar enkele voorbeelden van de werkzaamheden die verricht moeten worden om op 15 mei 1938 te kunnen starten met de nieuwe dienstregeling.

Op bovenstaande kaart van Zuid-Nederland zijn de nieuwe onderstations aangegeven met een zwarte stip. Naast de onderstations staan er ook 7 elektriciteitscentrales, zie zwarte vierkantjes, op de kaart. De elektriciteitsvoorziening is bij de elektrificatie van het Middennet anders geregeld. Waar de spoorwegen eerst zelf voor de benodigde elektriciteit zorgden wordt deze elektriciteit nu afgenomen van drie energie leverende bedrijven.

Nieuwe ophanging van de bovenleiding

Het nieuwe materieel waarmee op het Middennet gereden gaat worden is veel sneller dan het oude elektrische materiaal. Dit betekent dat de hoogteverschillen van de rijdraden zo minimaal mogelijk moeten zijn om schade aan de rijdraad te voorkomen. Om dit te bereiken is er gebruik gemaakt van een ander ophanging van de bovenleiding.

In de tekeningen hieronder is het verschil duidelijk te zien. Door een hulpdraagkabel aan te brengen onder de steunpunten van de draagkabel worden hoogteverschillen in de rijdraad veel kleiner.

Nieuwe Onderstations

Een elektrische trein rijdt op 1.500 Volt gelijkspanning. In een onderstation wordt de door elektriciteitscentrales geleverde wisselspanning, van 10.000 Volt, getransformeerd naar 1.500 Volt en gelijkgericht naar gelijkspanning.

Ophanging bovenleiding Amsterdam – Rotterdam en onderstation bij station Ede-Wageningen

Nog meer aanpassingen

De bovenleiding moet ruim boven de trein geplaatst worden en neemt zelf ook ruimte in. Onder veel stationskappen en bruggen is daar helemaal geen ruimte voor. Een groot aantal moet daarom verhoogd worden.

Veel seinpalen moeten verplaatst worden. Dit omdat ze op niet handige plekken staan of juist om zichtbaar te blijven voor de machinisten. Het zicht wordt namelijk vaak beperkt door de palen van de nieuwe bovenleiding. Met de hogere snelheid van het nieuwe elektrisch materieel is dit extra gevaarlijk. Door de seinpalen dichter bij het spoor te zetten wordt dit opgelost.

In verband met de elektrificatie moet de Spoorbrug Culemborg worden verhoogd. Het is goed te zien dat de spanten boven het spoor grotendeels zijn hergebruikt.

Totaal overzicht elektrificatie in Nederland

De elektrificatie met gelijkstroom van de Nederlandse spoorwegen heeft in een aantal fasen plaatsgevonden. Het begint met de elektrificatie van de lijn Rotterdam Hofplein naar Den Haag HS. In 1922 gaat de Nederlandse regering akkoord met het spoorwegelektrificatieplan om de problemen op de veel te drukke spoorlijnen op te lossen. In 1938 wordt gestart met de elektrificatie van het zogenaamde Middennet. De oorlog gooide roet in het eten en zorgde voor de nodige vertraging. De herstelwerkzaamheden van de oorlogsjaren namen twee jaar in beslag. In 1958 werd het spoorwegelektrificatieplan voltooid.

Proefritten

In het najaar van 1937 zijn de werkzaamheden op sommige trajecten zo ver-gevorderd dat er proefritten kunnen plaatsvinden.

En niet alleen maar proefritten!

Supporters voor de voetbalinterland Nederland België worden naar Rotterdam, halte Rotterdam Stadion, gebracht met een nieuwe Mat’36. De uitslag was 7-2 dus de supporters gingen vrolijk weer naar huis!

Klaar!

Na twee jaar van bouwen, organiseren, plannen en testen is het zover. Het Middennet is geëlektrificeerd! Op 15 mei 1938 komen er in één klap 53 elektrische tweewagenstellen en 37 driewagenstellen Mat’36 in dienst en is de verkorting van de reistijd en de invoering van de starre dienstregeling een feit.